Meer dan 10.000 klachten in 2025: Binnenlandse Zaken versterkt de strijd tegen identiteitsfraude in alle gemeenten van het land

Het belang van deze waakzaamheid blijkt ook uit de cijfers. In 2025 behandelde de FOD Binnenlandse Zaken 3.482 verdachte gevallen van identiteitsfraude die door gemeenten werden vastgesteld. Daarvan werden 401 dossiers doorgestuurd naar de parketten voor gerechtelijke opvolging. Volgens cijfers van de Federale Politie dienden bovendien meer dan 10.000 personen een klacht in. Deze cijfers, die waarschijnlijk een onderschatting zijn, tonen zowel de omvang van het fenomeen als de noodzaak van een nauwe samenwerking tussen lokale besturen, politie en federale autoriteiten.

Een risico dat verder gaat dan louter documentendiefstal

Fraude met identiteitsdocumenten en frauduleuze inschrijvingen in de bevolkingsregisters kunnen leiden tot misbruik van sociale rechten, bepaalde vormen van georganiseerde criminaliteit vergemakkelijken of cybercriminaliteit in de hand werken.

Gezien de voortdurend evoluerende fraudetechnieken spelen lokale besturen een cruciale rol in de strijd tegen identiteitsfraude.

Minister Bernard Quintin benadrukt: “Identiteitsfraude komt steeds vaker voor en we doen er alles aan om dit te voorkomen. De identiteit van burgers beschermen betekent ook hun rechten en veiligheid beschermen én het vertrouwen in de overheid versterken. Gemeenten staan daarbij in de frontlinie. Daarom investeren we in gerichte opleidingen en expertise op het terrein.

534 gemeentelijke medewerkers opgeleid in het hele land

De afgelopen maanden organiseerde de FOD Binnenlandse Zaken 16 opleidingsdagen, goed voor 31 sessies. In totaal namen 534 medewerkers uit de gemeenten die instaan voor de bestrijding van identiteitsfraude deel aan deze opleiding. Zij fungeren binnen hun gemeente als aanspreekpunt voor het opsporen en melden van identiteitsfraude.

De opleiding werd ontwikkeld met de steun van verschillende federale partners:

• FOD Binnenlandse Zaken (Algemene Directie Identiteit en Burgerzaken en Dienst Vreemdelingenzaken)
• FOD Buitenlandse Zaken
• Federale Politie (Centrale Dienst voor de bestrijding van vervalsingen)

Aan de hand van realistische cases wisselden de deelnemers in kleine groepen ervaringen uit. De opleiding combineerde theoretische inzichten met praktijkoefeningen, zodat identiteitsfraude sneller kan worden herkend en aangepakt voordat er schade ontstaat:

• Theorie: Welke vormen van identiteitsfraude bestaan er? Over welke instrumenten beschikken we vandaag om identiteitsfraude te bestrijden? Welke goede praktijken moeten worden toegepast bij de aanvraag en afgifte van documenten? Wat te doen bij een vermoeden van identiteitsfraude?
• Praktijk: Concrete situaties waarmee gemeenten regelmatig worden geconfronteerd, zoals het herkennen van signalen die kunnen wijzen op fraude en het controleren van documenten door authentieke en valse exemplaren met elkaar te vergelijken.

De deelnemers leerden alarmsignalen bij aanvragen van identiteitsdocumenten te herkennen, valse documenten te identificeren, correct te handelen bij vermoedens van fraude, federale opsporings- en meldingsinstrumenten te gebruiken en efficiënt samen te werken met de bevoegde federale diensten.

Hoe identiteitsdiefstal voorkomen?

Snel reageren is essentieel. In geval van verlies of diefstal van uw identiteitskaart:

• Neem onmiddellijk contact op met DOC STOP via 00800 2123 2123 om uw kaart te laten blokkeren;
• Doe bij diefstal aangifte bij de politie (bij verlies is dit niet verplicht);
• Neem contact op met uw gemeente om een attest te verkrijgen en de procedure voor een nieuwe kaart op te starten.

Een snelle blokkering vermindert het risico op identiteitsdiefstal aanzienlijk en toont aan dat u onmiddellijk de nodige stappen hebt ondernomen.

Checkdoc: een essentieel instrument tegen fraude

Om misbruik sneller te detecteren en te voorkomen, stelt Binnenlandse Zaken het verificatiesysteem Checkdoc ter beschikking van banken, telecomoperatoren en andere organisaties. Daarmee kunnen zij onmiddellijk nagaan of een identiteitsdocument als verloren, gestolen of ongeldig werd gesignaleerd.

In 2025 werd Checkdoc meer dan 4,38 miljoen keer geraadpleegd, wat wijst op een toenemend gebruik van deze toepassing.

Via de bijhorende webservice kunnen organisaties deze controle bovendien automatisch integreren in hun procedures en zo de veiligheid van identiteitscontroles versterken

Een duurzame prioriteit voor de veiligheid van burgers

De strijd tegen identiteitsfraude blijft een prioriteit van de federale regering. Door de expertise van gemeentelijke medewerkers te versterken en de samenwerking tussen de betrokken actoren te bevorderen, blijft de FOD Binnenlandse Zaken werken aan een duidelijke doelstelling: de Belgische identiteitsketen nog veiliger, betrouwbaarder en weerbaarder maken tegen nieuwe vormen van fraude.

De FOD Binnenlandse Zaken zal haar opleidingsinspanningen de komende jaren dan ook voortzetten om gemeenten te ondersteunen bij de voortdurende evolutie van de technieken die fraudeurs gebruiken.

Meer informatie is beschikbaar op de Identiteit en Burgerzaken website